Menisküs egzersizleri ve Diz Güçlendirme Egzersizleri

Sinan KaraoğluDiz1 Yorum

Menisküs egzersizleri nelerdir, Menisküs ameliyatı ne zaman olunmalıdır? Yaşlılarda görülen ve daha çok kireçlenmeyle ortaya çıkan dejeneratif menisküs yırtıkları, mekanik belirtilere yol açmadığından menisküs egzersizleri ile tedavi ile güçlendirilebilir.

Gençlerde ise  yırtığın boyutuna göre fizik tedavi egzersizleri veya  menisküs ameliyatı yapılarak menisküs tamiri yapılabilir.

Menisküs egzersizleri

Menisküs ameliyatı sonrasında yapılması gereken egzersizler ve menisküs yırtığı için tedavi edici hareketler  hastanın durumuna, ameliyat süresine ve dayanma gücüne göre değişmektedir.

Menisküs ameliyatı sonrası kasları kuvvetlendirmek için denge ve refleks geliştirici eğitim egzersizleri yapmak gerekir.

Doktorunuzdan menisküs egzersiz programınızı aylara göre veya bacak güç durumuna göre bu programları yapmasını isteyebilirsiniz. İlk aylarda çömelme şeklinde vea ağırlık ile yapılan egzersizlerden kesinlikle kaçınıyoruz. Biz genel olarak yapmanız gereken hareketlerin bir kısmını açıklamaya çalışalım.

Mobilite egzersizleri Nasıl Yapılır ?

fleksiyon

diz güçlendirme

Mobilite egzersizleri: Hareket ve eklem açıklığını artırmak için özellikle ilk günlerde bu egzersizlerin yapılması gerekir. Bunlar ise dizin yavaş yavaş bükülmesi ve açılmasıyla yapılır.

Bükme ve açma egzersizleri Nasıl Yapılır ?

Bükme ve açma egzersizleri: Normal bacağımız üzerinde durarak 10-20 tekrar  ile 3 set ve günde 3 defa bu hareketleri yapmalıyız. Fleksiyon ve ekstansiyonda yavaş yavaş zorluk artırılabilir.

Topuk kaydırma : Resimde  bükme hareketi olarak bir parke üzerinde oturarak dizimizi bükerek kendimize doğru çekeceğiz. Bu hareketi yaparken kaslarımızı kullanarak ayağımızı dizimizden bükerek hafif hafif kendimize doğru çekeceğiz. Daha sonra ağrının başladığı noktada elimizle dizimizi tutup o noktada bekleyeceğiz. Bu egzersizi yaparken topuğunuzun yerden temasını kesmemesi gerekiyor.

Tekrar dizimizi açarkenden üzerine bastırarak açmayı sağlıyoruz . Dizimizi tam olarak açıp bir müddet bekliyoruz. Dizimizin ekstansiyonu için 180 derece açık hale gelmelidir. İlerdeki zamanlarda bu dizi açmak tam olarak gerçekleşmeyecek olursa üzerine ağırlık konularak diz açılmalıdır. Bu egzersizi yapmak zor oluyor ise ayağımıza tera bandı bağlayıp yavaş yavaş hareketi yapabiliriz.

diz egzersizleri topuk kaydırma

diz egzersizleri

Diz güçlendirme egzersizleri:

Kasları ve bacağı kuvvetlendirmek için gerekli egzersizler,

Hamstring_kasılma

Menisküs ameliyatı sonrası egzersizleri

İzometrik hamstring güçlendirme, Bu egzersiz de  hasta  bacağını kuvvete karşı direnç uygulamalıdır. Bacağımızı belirli açılarda tutan kişinin tersi yönünde bacağımızı 90 dereceye kadar kapatmaya çalışmalıyız. Her zaman olduğu gibi çok yüklenmeden deneyerek ağrı seviyeleri görülmelidir. 10-20 arası tekrar ile zamanla güçlenme ile sayılar artırılmalıdır.

parmaklarda-yukselme

Ayaklar omuz genişliğine yakın olarak açılır ve bir stand zemin üzerinde iki ayağın parmak uçlarında 15-20 tekrar ile günde 3 kez yapılır. Daha sonraları tek ayak üzerinde bu hareket yapılarak güçlendirme yapılır.

Tera band yardımıyla yapılacak olan menisküs egzersizleri ise;

Thera bandı halka şeklinde bağlayıp sağlam bir sabit cisme  içerisine geçiriyoruz (kanepe ayağı,masa ayağı gibikapatmaya çalışma) ve ayağımızı da onun karşı tarafına içten geçiriyoruz. Ameliyat sonrası ilk günlerde bu hareketi dizlikle yapmamız gerekmektedir. Herhangi bir kaza geçirmemek için dizlik ve kendi kas gücümüzü deneyerek yavaş bir şekilde hareketleri yapmalıyız. Ayağımızı yere koymadan geriye doğru çekip yaklaşık 5 saniye  bekliyoruz. Tekrar ilk pozisyona getirip yine geriye doğru çekiyoruz. 60 defa bu hareketi tekrarlıyoruz. Aynı şekilde bu hareketi yana doğru ve öne doğru da 60 ar defa yapıyoruz.Bu hareketlerde yine dizimizi bükmeden kırmadan egzersizleri yapıyoruz ve aşırı bir ağrı durumunda hekimimize danışıyoruz.

teraband ile menisküs hareketleri

menisküs yırtığı egzersizleri

Özelikle menisküs ameliyatı sonrasında ve ön çapraz bağ ameliyatından sonra dikkat edilmesi gereken noktalardan biri de diz kapağı ile oynayarak  o bölgedeki hareketi artırıp yanlış bir kaynamaya sebep vermiyoruz. Bu hareketi yapmazsak dizin bükülmesi zorlaşır ve engellenir. Diz kapağımızla sağa sola ve yukarı aşağı şekilde sert şekilde oynuyoruz.

Menisküs veya ön çapraz bağ sonrasında duş almak için, streç filmi bilekten baldırımıza kadar sarıp su almayacağına emin olup ancak bu şekilde yapabiliriz. Dikişler alındıktan sonra normal şekilde duş alınabilir. Ameliyattan sonra  pansuman konusu ise  sadece kanama akıntı ve benzeri durumlarda tekrar pansuman önerilir.

Lastik bandajınızı  ilk haftalarda kesinlikle çıkarmamanız gereklidir. Yaklaşık olarak duruma göre 2-3 ay arası kadar takılmalıdır. Sadece ilerleyen haftalarda uyurken lastik bandaj çıkarılabilir.

Menisküs ameliyatından sonra dizinizde şişlik var ve baskı veya ağrı hissediyorsanız doktorunuzla görüşüp dizinizden sıvı alımı yapılabilir.

menisküs egzersizleri

Menisküs egzersizleri nasıl yapılır tıklayın ↑

Diz kapağının altına havluyu rulo şeklinde sarıp sıkma ve gevşetme egzersizleri yapılmalıdır. Aynı menisküs egzersizi iki bacak arasına alınarak da yapılmalıdır.

meniskus-egzersizi-bukme

diz egzersiz resimleri

Bükme egzersizleri ise ameliyattan sonraki ilk günlerde tek başına yapılmamalıdır. Yüz üstü yatarak birinin yardımıyla ayak ağrı noktasına kadar bükülerek bir süre ağrı noktasında tutulmalıdır. Hasta bacağını olabildince serbest şekilde tutmalıdır ve sıkmamalıdır. Hareket tekrar geriye alınırken oldukça yavaş şekilde kontrollü olarak yere indirilmelidir.

Aşağıdaki resimde görmüş olduğunuz menisküs egzersizleri de ilk haftalarınız da kontrollü şekilde yapılabilir. 3-4 ay sonrasında hafif hafif ağırlıklar ile çalışmaya başlanabilir. 4-5 ay sonrasında ise kondisyon bisikleti ile veya yatakta sırt üstü yatarak ayak çevirme egzersizleri de yapılabilir.

Bilinenin aksine, menisküs sporcu hastalığı değil; dizini zorlayan ve fazla kilosu olan herkesi tehdit eden bir rahatsızlıktır.

Menisküsler, diz eklemini oluşturan kemiklerin arasında yer alan küçük hilal şeklinde kıkırdak parçalarıdır. Temel görevleri kemiklerin kıkırdak yüzlerinin birbirine sürtünmesini azaltmak ve ekleme gelen yükleri dengeli bir şekilde dağıtmaktır. Dizdeki ağrı hep aynı yerde olup, uzun süre devam ediyorsa doktora gitmek gerekir. Bu durum kişinin yaşına göre değişiklik gösterir.

Kasları kuvvetlendirmek ve bol su içmek gerek

Kilolu insanlarda menisküs yırtığının fazla görülmesinin nedeni, dizlere binen aşırı yük. Aynı durum dizdeki kıkırdaklar, kemikler, bağlar kısacası bütün yapılar için geçerli. Bazı menisküs egzersizleri ;Çok uzun süreli olmayan yürüyüşler, yüzme, bisiklet gibi kas kuvvetlendirici diz egzersizleri yapmak gerek. Kasların kuvvetli olması dize binen yükleri azaltır.
Bunun haricinde bol su içmek; sebze ve meyve ağırlıklı beslenerek, vitaminlere ve proteinlere önem vermek, kısacası sağlıklı beslenmek kıkırdak erimesine karşı ve kıkırdak sağlığı için önemlidir.
Yaş ilerledikçe  menisküs kıkırdağı yıpranır.
Genç yaşlarda esnek ve yumuşak olan menisküsler, diz zorlanmalarına dayanıklıdır. İlerleyen yaşla beraber menisküs kıkırdağı da, diğer eklem elemanları gibi yıpranmaya başlar. Özellikle gençlerde menisküsler; sporla uğraşlar sırasında diz ekleminde anormal bir yüklenme olduğunda yırtılabilir.

Menisküs yırtığı belirtileri nelerdir:  Ağrı, şişlik, harekette kısıtlanma, zorlanma ve kilitlenmeyle kendini gösterebilir.Ancak menisküs yırtığının boyutu 5 milimetreden küçük olması ve tam olmayan bir yırtık olması durumunda kendiliğinden iyileşebilir (menisküs yırtığı kendi kendine iyileşir mi, menisküs kendini yenilemez fakat çok küçük yırtık bir miktar kapanabilir.) ve ameliyat gerektirmeyebilir. Doktorun ve hastanın durumu konuşarak menisküs ameliyatı olmak veya olmamak için karar vermesi daha uygun olur.

Menisküs Tedavisi:

Uyluk ve kaval kemikleri arasında yer alan kıkırdak conta, yüklenmeler sırasında oluşabilecek yüksek basıncı emme özelliğine sahip. Böylece kemiklere binen yük azalır, bunun yanı sıra dizin öne arkaya gitmesini engelleyici bir görevi de yerine getirilmiş olunur. Genç hastalarda uzunlamasına ve derin yırtıklar, yaşlılarda saçaklanma ve yatay yırtıklar oluşur. Yırtığın tipine göre diz kilitlenebilir.

Menisküs yırtığının uzunlamasına, yatay ve enine yerleşimli, flep ve kova sapı görünümlü olmak üzere birçok farklı tipi var. Dizde kilitlenme, takılma, travmayla gelişen akut bir yırtık durumunda mekanik menisküs belirtileri nedeniyle öncelikle ameliyat düşünülür. Yaşı özellikle 45’in üzerinde olan, mekanik belirtiler takılma, kilitlenme olmayan hastalarda da öncelikle buz tatbiki, ağrı kesici ilaçlar ve tıbbi egzersizlerle tedavi düşünülmesi gerekiyor.

Menisküs Dejenerasyonu:

Dejeneratif menisküs yırtıklarında menisküs ameliyatı yerine daha çok koruyucu tedaviler yapılmalıdır. Özellikle zaman içerisinde meydana gelen travmaya bağlı olmayan menisküs yırtıklarında ve menisküs zedelenmesi durumunda hastanın yaşı da düşünülerek ameliyat çok fazla yapılmamaktadır. Bu tür hastalarda tedavide öncelikle dizin üzerine düşen yükü azaltmak gerekir. Bunun içinde hastanın  aşırı kilosu varsa onu azaltmak gerekir aynı zamanda da hastanın daha az ayakta kalması gerekir. Diz çevresindeki kasları kuvvettendirici diz egzersizleri ve fizik tedavi egzersizleri ve istirahatlerle hasta tedavi edilmedilir.
Egzersiz programı için de  uygun egzersizlerin belirlenip o çerçevede yapılması gerekir.Yıpratıcı veya tehlike oluşturabilecek spor dallarından uzak durmak gerekebilir.

Dizde takılma veya kilitlenme varsa menisküs ameliyatı önerilmektedir.

Prof.Dr.Sinan Karaoğlu’nun Menisküs Yırtıkları  – KanalTürk Dr.Aytuğ

Menisküs ameliyatı genç bir kişide veya aktif yaşantısı olan birisi ise  dizde takılma ve ağrı görülürse, bu hastayı ameliyat etmek gerekir. Bu bulgular mekanik bir problemdir ve çözümü menisküs ameliyadırr. Takılmaya neden olan menisküsü ilaç vererek veya menisküs egzersizleri veya başka egzersizlerle düzeltmek imkansızdır. Mutlaka araya takılan parçayı dikmek, takılmasını engellemek gerekir. Zira kemiklerin birbirine sürtünmesi, eklemin yıpranmasının daha hızlı bir şekilde gelişmesine yol açar.

Menisküs ameliyatı bu tür vakalarda artroskopik olarak yapılır. İki küçük portal den veya delikten bir taraftan göz dediğimiz yapıyla diğer taraftan da operasyon kanalıyla menisküs ameliyatı yapılır.Ameliyatın artroskopi ile olması çok daha hassas bir çalışma yapmayı ve açıklık boyutunu azaltarak iyileşme sürecini oldukça kısaltır. Menisküs ameliyatında öncelikle bulguların doğru olup olmadığı kontrol edilir. Menisküs de yırtık var mı , menisküs sıklığı nasıl sağlam mı, kıkırdaklarda veya başka dokularda sorun var mı bunların kontrolü gerçekleştirilir.

Menisküs ameliyatı sonrası iyileşme süreci ise eğer ki diğer unsurlarda problem yoksa ve sadece traşlama veya rutuş benzeri bir işlem yapılmışsa hasta 3-4 gün içerisinde yürüyebilir ve 3-4 hafta içerisinde de aktif hayatına dönebilir. Daha sonra sıkıntı yaşamaması için menisküs egzersizlerini ve diğer bacak kaslarını güçlendirici egzersizleri yapması gerekir. Menisküs tamiri yapıldıysa dikiş benzeri bir işlem uygulandıysa 3-4 ay içerisinde aktif spor hayatına dönebilir.

menisküs egzersizleri nasıl yapılır

Topuk altına havlu ile egzersiz

Menisküse ilk müdahale buzla yapılmalı

Menisküs ameliyatlarında farklı yöntemler kullanılır. Bunlar; menisküs tamirleri, menisküsün kısmen çıkartılması, kadavradan nakiller, yapay menisküsler. Öncelikle yapılması gereken, yırtılan menisküsü tedavisi etmek olmalı. Kapalı yöntemle, ufak kesilerle menisküs tamiri yapılabilir. Menisküs probleminde ilk aşamada buz uygulaması tavsiye edilir. Soğuk uygulama, dokulardaki şişlik ve ağrıyı önleyerek şikayetlerin azalmasına yardımcı olur.

Dizde takılma da menisküs belirtilerinden biridir.

Menisküs ameliyatı sonrası ağrı?

Ağrıyla birlikte dizde kayma, dizde takılma, boşalma, kuvvetsizlik, dizde boşluk hissi varsa; çapraz bağ yırtığı olabilir. Menisküs ağrısı olan bir kişi merdiven inerken veya yürürken, diz kapağında takılma gibi problemler yaşayabilir. Bu tip durumlarda hastanın klinik bulguları, başlangıç süresi, ağrının ne zaman olduğu ve hikayesi tanıda önemli yer tutar.

Isınma hareketleri yapmadan spor yapanların menisküs tehlikesiyle karşı karşıya kalıyor.

Menisküsün, hem yaşa hem de yaralanmanın mekanizmasına bağlı olarak değişik şekillerde yırtıldığını anlatan Prof. Dr. Sinan Karaoğlu, “Genellikle uzunlamasına, enine ve yere paralel şekilde yırtıklarla karşılaşmaktayız. Kaza ya da darbeler sonucu dizin normal hareket yönünden farklı bir yönde hareketi ile yapı olarak sağlam bir menisküsde yırtılabilir. Yapı olarak sağlam olmayan, örneğin yaşlılığa bağlı ya da tekrarlayan küçük yıpranmalarla yapısı bozulmuş bir menisküs, çok daha kolay yırtılabilir. Yaşlılarda bu yırtıklar zamanla saçaklanarak iyice bozulur.” diye konuştu.

Genç hastalarda daha çok spor yaralanması ile menisküs yırtıklarının oluştuğunu ifade eden Karaoğlu, özellikle halı sahaların ülkede yaygın olması ve çoğunun uygun şartlarda yapılmamasına bilinçsiz, yeterince ısınmadan maça başlanması gibi nedenler de eklenince menisküs yırtığı dahil birçok yaralanmaların ortaya çıktığını vurguladı. Karaoğlu, “Yaşlılarda ise zamanla menisküs dokusundaki olumsuz değişiklerin yanı sıra fazla kiloya ve dizdeki kireçlenmeye bağlı yırtılmalar gözlenmektedir.

Menisküs belirtileri nelerdir?

Menisküsü kesin olarak ayırt edecek bulgular olmadığını dile getiren Karaoğlu, şunları söyledi: “Diz çöktüğünde, ayakta uzun süre durduğunda ya da merdiven çıkarken ağrı olması menisküs yırtığını ve menisküs belirtilerini akla getirmelidir.

Menisküs yırtığı bir ucundan ya da tümü ile serbestleşirse, dizde takılma ve kilitlenmeye de yol açabilir. Teknoloji ilerledikçe birçok teknik ortaya çıkmasına rağmen en önemli tanı aracı hekimin deneyimi ve tecrübesidir. Ayrıntılı bir muayene ile tanıya çok büyük ölçüde ulaşılır. Daha kesin bir kanaate varmak için ise ‘Manyetik Rezonans’ ya da kısaca MR dediğimiz manyetik dalgalar ile yumuşak dokuları gösteren ileri bir tetkik kullanılmaktadır.

Bazen MR sonucunda menisküs yırtığı çıkmasına rağmen ağrının asıl sebebi yırtık olmayabilir. Hiçbir ağrısı olmayan birine bile MR çekilse menisküs yırtığı çıkabilir. Yani dizi ağrıyan hastanın MR’ında yırtık görüldüğü için muayene edilmeden hemen artroskopi yapılırsa ve ağrı nedeni başka bir hastalıksa tabi ki hasta ameliyattan fayda görmeyecektir. Bu nedenle ayrıntılı muayene edip doğru karar verilmelidir.”

Almanyada yaşayan hastalarımızında meniskusriss tedavisi, meniskusriss nedir sorgularının cevabı içinde videolarımı izlemeleri ayrıca tavsiye ederim.

Prof. Dr. Sinan Karaoğlu, menisküs tedavisi olan kişilerin, tedavi sonrasında da dikkatli olmaları, menisküs egzersizlerini doğru yapmaları, yaşa uygun spor yapmaları, spor için uygun malzemeler kullanılmaları, uygun ayakkabılar kullanmaları gerektiğine dikkat çekti.

Menisküs egzersizleri ağrı seviyesi aşılmadan  ve dikkatli şekilde doktor kontrolünde yapılmalıdır.

 Menisküs ameliyatı sonrasında neler yapılmalıdır yazımı okumak için tıklayınız(Dikişler ne zaman alınır, spora dönüş, futbol oynanır mı, yürüyüş ve yüzme yapılır mı)

Menisküs ile ilgili soruların yanıtlarını Medial Menisküs yazımda bulabilirsiniz. 

Prof. Dr.  Sinan Karaoğlu’na Soru Sormak için Tıklayınız